Khởi nghiệp từ cây giống cấy mô – Hành trình bền bỉ tạo giá trị cho nông nghiệp sạch

Trong bối cảnh nông nghiệp ngày càng đòi hỏi cao về năng suất, chất lượng và tính đồng đều của cây trồng, cây giống cấy mô đang dần trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều nông dân và doanh nghiệp. Không chỉ là câu chuyện của công nghệ, đây còn là hành trình khởi nghiệp đầy tâm huyết của những người trẻ dám dấn thân vì nông nghiệp bền vững.

Một trong những tấm gương tiêu biểu là chị Bùi Thị Kim Thanh (30 tuổi, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang), người đã dành nhiều năm nghiên cứu và làm chủ quy trình nhân giống cây trồng bằng phương pháp nuôi cấy mô, mở ra hướng đi mới mang lại thu nhập ổn định và giá trị lâu dài cho cộng đồng nông dân địa phương.

Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp

Đầu tư bài bản cho phòng thí nghiệm nuôi cấy mô

Dẫn chúng tôi tham quan phòng thí nghiệm, chị Thanh chia sẻ rằng suốt hơn 4 năm qua, hầu như ngày nào chị cũng gắn bó với các giá kệ cấy mô, ống nghiệm và tủ vô trùng. Để xây dựng được cơ sở nhân giống như hiện nay, vợ chồng chị đã mạnh dạn đầu tư hơn 2 tỷ đồng cho cơ sở vật chất, trang thiết bị và nghiên cứu quy trình kỹ thuật.

Trước khi khởi nghiệp, cả hai vợ chồng đều là nghiên cứu viên công tác tại Bộ môn Công nghệ sinh học, sinh lý, sinh hóa và sau thu hoạch thuộc Viện Cây ăn quả miền Nam. Năm 2019, vì hoàn cảnh gia đình và mong muốn phát triển hướng đi riêng, chị Thanh quyết định nghỉ việc, dồn toàn bộ tâm huyết mở trang trại nhân giống mang tên Cây giống – Cây cấy mô 5Q. Chị trực tiếp đảm nhiệm nghiên cứu quy trình, trong khi chồng hỗ trợ chăm sóc cây tại nhà lưới sau giờ làm việc.

Theo chị Thanh, cây giống cấy mô có ba ưu điểm nổi bật: chuẩn giống – sạch bệnh – chất lượng đồng đều, giúp người trồng giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất. Chính những lợi thế này đã thôi thúc chị theo đuổi con đường khởi nghiệp, với mong muốn mang nguồn giống chất lượng cao đến gần hơn với bà con nông dân.

Kiên trì nghiên cứu để làm chủ quy trình chuẩn

Dù có nền tảng chuyên môn, nhưng những ngày đầu khởi nghiệp không hề dễ dàng. Nhiều giống cây chị chưa từng nghiên cứu trước đó, buộc phải thử nghiệm đi thử nghiệm lại hàng chục, thậm chí hàng trăm lần mới tìm ra công thức phù hợp.

Để tạo ra một cây giống cấy mô hoàn chỉnh, quy trình phải trải qua nhiều công đoạn nghiêm ngặt: lựa chọn cây mẹ sạch bệnh, khử trùng mẫu, tạo chồi, nhân nhanh số lượng, cấy chuyền, tạo rễ và cuối cùng là đưa cây ra vườn ươm thích nghi với điều kiện tự nhiên. Mỗi giai đoạn đều đòi hỏi sự chính xác cao về môi trường, hóa chất, nồng độ và thời gian xử lý.

Các công đoạn trong phòng cấy mô (môi trường in vitro) có thể kéo dài từ vài tháng đến hơn một năm. Sau khi ra rễ, cây tiếp tục được chăm sóc tại nhà lưới từ 1,5–3 tháng tùy loại trước khi xuất bán. Nhờ kiểm soát chặt chẽ quy trình, tỷ lệ sống của cây khi ra môi trường tự nhiên đạt từ 80% trở lên, có nhiều loại cây đạt tỷ lệ rất cao.

Đa dạng giống cây – đáp ứng nhu cầu thị trường

Hiện nay, trang trại của chị Thanh đã nhân giống thành công hơn 30 loại cây trồng và cây cảnh, nổi bật như khóm (dứa) MD2, hoa cúc, hoa lan (phi điệp, dendro) và nhiều loại cây kiểng lá có giá trị kinh tế cao. Mỗi năm, cơ sở cung cấp ra thị trường hàng chục nghìn cây giống cấy mô, và dự kiến sẽ nâng sản lượng lên 300.000 – 400.000 cây/năm trong thời gian tới.

Song song với hoa và cây cảnh, xu hướng sử dụng cây ăn trái cấy mô – đặc biệt là chuối – cũng đang được nhiều nhà vườn quan tâm. Việc so sánh hiệu quả giữa các phương pháp nhân giống truyền thống và hiện đại được phân tích khá rõ trong các tài liệu chuyên sâu như https://vigen.vn/chuoi-cay-mo-va-chuoi-tach-choi/, giúp người trồng có thêm cơ sở lựa chọn nguồn giống phù hợp.

Giá hợp lý – chất lượng tạo niềm tin

Nhờ tận dụng mặt bằng sẵn có và tối ưu quy trình sản xuất, sản phẩm cây giống của chị Thanh có giá bán thấp hơn so với nhiều nguồn cung khác trên thị trường nhưng vẫn đảm bảo chất lượng. Chẳng hạn, hoa cúc đồng tiền từ Đà Lạt về Tiền Giang có giá 5.500–6.000 đồng/cây, trong khi tại cơ sở của chị chỉ từ 4.000–4.500 đồng/cây; cây sống đời chỉ khoảng 3.000 đồng/cây.

Chính sự cân đối giữa giá thành và chất lượng đã giúp sản phẩm của cơ sở nhanh chóng được nông dân địa phương tin tưởng lựa chọn, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình và tạo động lực mở rộng sản xuất.

Lan tỏa giá trị từ nông nghiệp công nghệ cao

Không chỉ phát triển kinh tế cho gia đình, cơ sở của chị Thanh còn tạo việc làm thường xuyên cho 4 lao động trẻ với thu nhập khoảng 5 triệu đồng/người/tháng, đồng thời tạo thêm việc làm thời vụ cho lao động nhàn rỗi tại địa phương.

Câu chuyện khởi nghiệp từ cây giống cấy mô của chị Thanh cho thấy, khi khoa học công nghệ được ứng dụng đúng hướng và xuất phát từ nhu cầu thực tế của người nông dân, sẽ tạo ra giá trị bền vững cho cả người sản xuất lẫn thị trường. Những nền tảng chia sẻ kiến thức và giải pháp về giống cây trồng như https://vigen.vn/ đang góp phần quan trọng trong việc lan tỏa mô hình nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và lâu dài.

Lâm Đồng bứt phá với công nghệ nuôi cấy mô – Hướng đến trung tâm sản xuất giống cây trồng của châu Á

Trong nhiều năm trở lại đây, tỉnh Lâm Đồng không chỉ được biết đến là “thủ phủ rau – hoa” của cả nước, mà còn trở thành vùng đất tiên phong trong ứng dụng công nghệ sinh học vào sản xuất cây giống. Trong đó, công nghệ nuôi cấy mô (in vitro) được xem như một “cuộc cách mạng thầm lặng”, âm thầm tạo ra hàng chục triệu cây giống sạch bệnh, đồng nhất chất lượng, phục vụ nông dân trong nước và hàng loạt thị trường quốc tế.

Hệ sinh thái công nghiệp invitro hình thành và phát triển mạnh mẽ

Xem thêm: Nguồn gốc cây dừa sáp ở Việt Nam và giá trị đặc biệt của giống dừa sáp

Lâm Đồng hiện có 50 tổ chức và cá nhân tham gia hoạt động nuôi cấy mô, phần lớn tập trung tại Đà Lạt và các huyện lân cận. Mỗi năm, địa phương cung ứng hơn 74 triệu cây giống, bao gồm rau, hoa, cây cảnh, cây bản địa và cây công nghiệp có giá trị cao.

Trong số này, khoảng 40 triệu cây giống được xuất khẩu sang những thị trường khó tính như:

Mỹ

Hà Lan

Bỉ

Israel

Indonesia

Trung Quốc

Đài Loan

Ấn Độ

Sản lượng xuất khẩu liên tục tăng đã đưa Lâm Đồng trở thành một trong những trung tâm sản xuất cây giống invitro lớn nhất Đông Nam Á.

Công nghệ nuôi cấy mô cũng trở thành lĩnh vực được nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước tìm hiểu, các đơn vị công nghệ nông nghiệp như Vigen thường xuyên cung cấp nguồn tài liệu, kiến thức cập nhật để hỗ trợ quá trình nghiên cứu và sản xuất invitro:https://vigen.vn/

Cơ chế đặc thù giúp công nghệ sinh học phát triển vượt bậcĐể giữ vững lợi thế này, Lâm Đồng đã triển khai nhiều chính sách:

Quy hoạch quỹ đất dành cho doanh nghiệp invitro quy mô lớn.

Thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực phòng thí nghiệm, dây chuyền invitro tự động.

Hỗ trợ nhập khẩu thiết bị tiên tiến như tủ cấy vô trùng, hệ thống nuôi sáng LED chuyên dụng, máy điều khiển vi khí hậu.

Khuyến khích mua bản quyền giống cây mẹ từ Nhật Bản, Hà Lan, Israel… để nhanh chóng cập nhật giống mới.

Song song đó, tỉnh thúc đẩy doanh nghiệp liên kết – chia sẻ công nghệ nhằm hình thành “chuỗi sản xuất invitro” thay vì hoạt động đơn lẻ. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng ngành công nghiệp giống cây trồng mang tính bền vững.

Tạo ra nguồn giống chất lượng cao – mở đường cho nền nông nghiệp xuất khẩuCông nghệ nuôi cấy mô giúp tạo nên nguồn giống:

sạch bệnh tuyệt đối,

đồng nhất về đặc tính sinh trưởng,

khả năng sinh trưởng mạnh,

rút ngắn thời gian nhân giống,

giảm rủi ro nhiễm nấm, virus so với nhân giống truyền thống.

Nhờ đó, rau – hoa – cây cảnh Đà Lạt luôn đạt chuẩn quốc tế, đủ điều kiện xuất khẩu, đặc biệt trong các nhóm sản phẩm như:

hoa cúc,

lan hồ điệp,

dâu tây,

cây giống bản địa cải tiến,

rau xanh theo chuẩn GlobalGAP.

Mở rộng sang các giống cây đặc sản – tăng giá trị kinh tếBên cạnh nhóm giống xuất khẩu truyền thống, nhiều doanh nghiệp tại Lâm Đồng đang đầu tư mạnh vào các cây dược liệu và cây gia vị cao cấp. Một trong số những loại cây nổi bật đang được thử nghiệm nhân giống mô là vani đỏ (red vanilla)—loài cây có giá trị kinh tế cao, được thị trường quốc tế ưa chuộng.

Nhiều tài liệu phân tích về đặc điểm, tiềm năng, giá trị thị trường của giống vani đỏ cấy mô hiện đã được công khai, trong đó nguồn tham khảo chi tiết có tại:https://vigen.vn/gia-cay-vani-do-cay-mo/

Việc đón đầu các giống cây đặc sản như vani giúp doanh nghiệp invitro Lâm Đồng mở rộng thị trường và giảm sự phụ thuộc vào rau – hoa truyền thống.

Xây dựng ngành công nghiệp invitro – mục tiêu vươn tầm khu vựcNhờ những bước đi bài bản, Lâm Đồng đang dần hình thành một ngành công nghiệp sản xuất giống cây trồng theo mô hình “công nghệ cao – quy mô lớn – tiêu chuẩn quốc tế”. Từ các phòng thí nghiệm nhỏ, địa phương hướng đến:

phát triển các trung tâm invitro tự động hóa,

tạo nguồn giống cho toàn vùng Tây Nguyên và miền Nam,

nâng tầm thương hiệu cây giống Việt Nam trên thị trường châu Á.

Không chỉ góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương, ngành invitro còn tạo ra hàng ngàn việc làm kỹ thuật cao cho lao động trẻ, đồng thời mở ra cơ hội lớn cho sự phát triển bền vững của nền nông nghiệp xanh – sạch – thông minh.